Zand en grindwinning

Zand en grind nodig voor de bouw

In Nederland worden jaarlijks grote hoeveelheden zand, grind en steenslag gebruikt voor de bouw. Niet alleen voor het bouwen van woningen, flats en kantoorgebouwen, maar ook voor de aanleg van wegen, bruggen en viaducten. Industriezand, grind en steenslag vormen belangrijke grondstoffen voor beton en voor asfalt. Ophoogzand is nodig voor het bouwrijp maken van woongebieden en bedrijventerreinen en voor de aanleg van wegen en andere infrastructuur.

Zand en grindwinning in Nederland


Zand en grind komen in grote hoeveelheden voor in de Nederlandse bodem, maar niet overal in dezelfde samenstelling en vaak in verschillende bodemlagen.
Grof industriezand komt vooral voor in Oost en Zuid Nederland bovenstrooms langs de grote rivieren (Rijn en Maas). Verder stroomopwaarts langs de Maas zijn in Midden en Zuid Limburg grindvoorkomens aanwezig. Het fijnere ophoogzand wordt overal in Nederland aangetroffen en ook in de Noordzee.

De fijnere en grovere zand- en grindfracties zijn meestal door elkaar heen in de bodem aanwezig. Dit mengsel (toutvenant) moet daarom eerst bewerkt worden (zeven en klasseren) voordat het als toeslagmateriaal kan dienen in beton en voor andere toepassingen.

Gelet op zand- en grindvoorkomens kan Nederland voorzien in de eigen behoefte aan ophoogzand en industriezand en in ongeveer de helft van de eigen grindbehoefte. Aanvullende import van grind en gebroken rots vindt plaats vanuit Duitsland, België, Engeland en voor een deel zelfs vanuit verder weg in Europa. Daarnaast vindt ook nog enige import en export van industriezand plaats. Ophoogzand wordt enkel in Nederland (inclusief Noordzee) gewonnen en gebruikt.


Enkele feiten over zand- en grindwinning


Jaarlijks wordt in Nederland ongeveer 120 à 130 mln ton aan steenachtig materiaal verbruikt, waarvan circa 100 mln ton zand en grind.

             
 Korrelgrootte
(ruwweg)
  Nederlands verbruik
 
Grind en steenslag

 2 - 63 mm   
        
 grind

steenslag  
ca. 15 à 20 mln ton/jr

ca. 10 1 à 7,5 mln ton/jr

Industriezand 
    
 0.1 - 2 mm

0.1 - 7 mm
metselzand

betonzand

ca. 20 mln ton/jr

Ophoogzand
(excl. kustsuppletie)

 
0.1 - 0.3 mm 
 
 ca. 45 - 55 mln ton/jr


In de periode 1990-2000 is hiervan 75 à 80 mln ton in Nederland gewonnen, waarvan circa 50 mln ton op landlocaties. Hiervan was circa. 7 mln ton grindwinning, 20 mln ton winning van industriezand en 20 à 25 mln ton ophoogzand. Door het niet tijdige beschikbaar zijn van vervolglocaties was de productie van grind- en industriezand tijdelijk veel lager. De verwachting is echter dat na het inlopen van de achterstand in operationele winlocaties de grind- en industrie zandproductie zich geleidelijk weer tot het oude niveau zal herstellen.

Overheidsbeleid voor bouwgrondstoffen

In 2003 heeft het Rijk besloten om voor de zand- en grindwinning geen taakstellingen meer vast te stellen en dit over te laten aan marktwerking. In de Nota Ruimte staat dat de winning van bouwgrondstoffen in Nederland een nationaal belang is. Immers, winning in Nederland beperkt de afwenteling van milieuproblemen op het buitenland en ook de afwenteling op andere milieuthema's zoals extra transport en de daarmee samenhangende verkeersbelasting, energieverbruik en aantasting van de luchtkwaliteit. Wel moet de winning van bouwgrondstoffen op een duurzame en maatschappelijk verantwoorde wijze gebeuren. Door het toestaan van marktwerking wil de rijksoverheid het bedrijfsleven uitdagen om multifunctionele projecten met een maatschappelijke meerwaarde te ontwikkelen. Van provincies en gemeenten wordt verwacht dat zij in hun beleid hiervoor de nodige ruimte bieden.

Klik hier voor de brochure: Cascade 'meer dan zand en grind'